เรือพัทลุง

“เนื่องจากมณฑลนครศรีธรรมราชเป็นหัวเมืองชายฝั่งทะเล การคมนาคมที่สำคัญที่สุดระหว่างเมืองกับเมืองหรือระหว่างชุมชนกับเมือง  จะต้องใช้เรือเป็นพาหนะ ซึ่งสะดวกและรวดเร็วกว่าการคมนาคมทางบก ประกอบกับขณะนั้นยังไม่มีถนนหนทางเชื่อมโยงติดต่อกันได้ทั่วถึง  ฉะนั้นเรือจึงเป็นพาหนะที่สำคัญและมีความจำเป็นอย่างยิ่งในการบริหารงานราชการ  เพื่อสะดวกในการควบคุมและติดต่อราชการของมณฑลนครศรีธรรมราช  รัฐบาลกลางจึงได้จัดส่งเรือสำหรับใช้ประโยชน์ทางราชการไปประจำที่ มณฑลนครศรีธรรมราช(จังหวัดสงขลา) เป็นสถานที่ตั้งที่ว่าการมณฑล จำนวน 3 ลำ คือ เรือขนาดใหญ่ 1 ลำ, เรือขนาดกลาง 1 ลำ และเรือท้องแบนขนาดเล็ก 1 ลำ ตามความเหมาะสมในการใช้กับสถานที่

โดยใช้เรือขนาดใหญ่สามารถต้านแรงลมและกระแสคลื่นได้เป็นอย่างดี จึงใช้สำหรับการเดินทะเลติดต่อราชการระหว่างที่ว่าการมณฑลฯ(สงขลา)กับรัฐบาลกลางที่กรุงเทพ และกับเมืองนครศรีธรรมราช เรือขนาดกลาง(ลักษณะเป็นเรือยอร์ท) วิ่งได้เร็วเหมาะทั้งในน้ำที่ลึกและน้ำตื้น ใช้สำหรับออกตรวจราชการของข้าหลวงเทศาภิบาล

สำหรับลำที่ 3 ซึ่งเป็นเรือขนาดเล็กนั้นเหมาะสำหรับวิ่งในทะเลน้ำตื้น ไม่มีกระแสคลื่นลม ใช้ออกตรวจและติดต่อราชการในทะเลสาบสงขลา พัทลุง ชะอวด เชียรใหญ่ และปากพะนัง ส่วนที่สำคัญใช้ติดต่อใช้ติดต่อระหว่างที่ว่าการมณฑลฯ(สงขลา)กับเมืองพัทลุง

ในชั้นต้น เรือของทางราชการทั้ง 3 ลำนี้ ยังไม่มีชื่อเรียกที่แน่นอน ต่อมาภายหลังครั้งที่สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงลพบุรีราเมศว์ ดำรงตำแหน่งข้าหลวงเทศาภิบาล และอุปราชมณฑลปักษ์ใต้ (พ.ศ.2453-2469) จึงได้มีการขนานชื่อเรือทั้ง 3 ลำขึ้น โดยนิยมตามลักษณะที่ใช้ ดังนี้

  1. เรือขนาดใหญ่ ซึ่งใช้สำหรับการเดินทะเลติดต่อราชการระหว่างที่ว่าการมณฑลฯ(สงขลา)กับกับเมืองนครศรีธรรมราช ตั้งชื่อว่า “เรือมณฑลนครศรีธรรมราช”
  2. เรือขนาดกลาง สำหรับออกตรวจราชการของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงลพบุรีราเมศว์ ข้าหลวงเทศาภิบาลและอุปราชมณฑลปักษ์ใต้ (ในช่วงแรกทรงประทับ ณ วังสัณฐาคาร (ที่ตั้งโรงเรียนวิเชียรชมในปัจจุบัน ซึ่งชาวบ้านนิยมเรียกว่า แหล่งพระราม) ตั้งชื่อที่ประทับตามสถานที่ว่า “เรือแหล่งพระราม”
  3. เรือขนาดเล็ก ที่ใช้ในการติดต่อราชการระหว่างมณฑลฯ(สงขลา)กับเมืองพัทลุง ตั้งชื่อว่า “เรือพัทลุง”

ตามปกติเรือทั้ง 3 ลำในยามว่างจากการใช้งานราชการแล้ว เจ้าหน้าที่ประจำเรือจะนำเรือทณฑลนครศรีธรรมราช ซึ่งเป็นเรือขนาดใหญ่จอดลอยลำไว้กลางทะเลสาบวังสัณฐาคาร  ส่วนเรือแหล่งพระรามและเรือพัทลุง จะจอดเทียบท่าไว้ที่สะพานเทศาด้านหน้าวังสัณฐาคาร  ให้พร้อมที่จะใช้ประโยชน์ทางราชการได้ทุกเวลา  ปัจจุบัน “เรือพัทลุง” ถูกปลดระวาง และจอดติดอยู่ริมริมคลองด้านหลังวังเจ้าเมืองพัทลุง ตำบลลำปำ อำเภอเมืองพัทลุง


ข้อมูลจาก คุณธนู สรเสนีย์ นักวิชาการเกษตรชำนาญการพิเศษ